Bakan Şimşek: Eşel mobil olmasa mazot 103 TL olacaktı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son dönemde küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gelişmelerin ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Özellikle İran-ABD-İsrail hattında yaşanan gerilim ve ardından gelen ateşkes sürecinin, küresel ekonomik dengelerde önemli kırılmalara yol açtığını belirten Şimşek, mevcut tablonun hem enflasyon hem de büyüme açısından riskler barındırdığını vurguladı.

Şimşek, İran savaşıyla ilgili olarak yaşanan arz yönlü şokun İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük şok olduğunu belirtirken; tedarik zincirinin normale dönmesinin aylar alacağını ifade etti.

Bakan Şimşek'in açıklamalarından önemli satırbaşları şu şekilde: 

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanının da geçenlerde ifade ettiği gibi, şu anda yaşanan şok, ikinci dünya savaşı sonrası yaşanan en büyük şok.

Özellikle Hürmüz Boğazı birçok temel, üretim, tedarik merkezi olması sebebiyle küresek ekonomiyi çok derinden etkiledi.

"TEDARİK ZİNCİRİNİN NORMALE DÖNMESİ AYLAR ALACAK"

Ateşkese varılmış olması memnuniyet verici fakat bu şekliyle bile dursa tedarik zincirindeki kırılmaların savaş öncesine dönüşü iyimser tahminle aylar alacak.

Küresel enflasyon beklentileri yükseldi çünkü maliyetler ve hammadde fiyatları artıyor.Petrol şoku diye tanımlarsak, birçok ekonomi için de büyümenin aşağı yönlü düşünülmesini gerekecek bir şok ortaya çıkarttı.

Dolayısıyla bir maliyet boyutu var ve büyüme üzerinde de olumsuz etkileri var.Doların güçlenmesi bu dönemde önemli bir özellik oldu.

"KÜRESEL RESESYON RİSKİ VAR"

Eğer bu şok devam ederse, ateşkes bozulur ve tekrar petrol, doğalgaz, hammadde fiyatları yükselerek etkili olursa, büyümede düşüş enflasyonda yükseliş, küresel bir resesyon riskini de içerir.

Ateşkes umarım sürdürülür, nihai bir anlaşma yapılır ve bu durumda da küresel ekonomideki bu beklentiler olumluya döner.

Dün de gördüğümüz gibi ateşkesin devamı önemli olan. Bu fiyatlara hızlı bir şekilde yansır.

Gelişmekte olan ülkeler çok farklı karakteristiklere sahipler.Petrol ithal edenlere yaklaşım farklı ihraç edenlere farklı. Bu krizden nemalanan ülkeler de var.Ortalık yatışınca, hangi ülkenin makroekonomik politikaları sağlıklı, hangi ülkenin dengeleri güçlü buralara bakılacak.Türkiye’de risk fiyatlaması dün çok çarpıcı şekilde indi.

Bu şokun bölgede ve küresel olarak etkileri fiyatlanıyor. Risk iştahının tekrar dönme ihtimali var.

Sağlanan ateşkes devam ederse etkiler geri çevrilemez olmayacak. Etkisi bu krizin yayılımına ve süresine bağlı.

Başlangıçta öngörülenden fazla oldu ancak 45 günün altında olması değerli.

Başlangıçta o gün itibarıyla açıklanan hedefler çerçevesinde değerlendirildiğinde bu savaşın birkaç hafta, sürebileceğini düşündük.

Bir buçuk aya yakın sürede durdu. Öngörülerimizin çok dışına çıktı diyemem ama biz bir ay civarında düşünüyorduk tarafların açıkladığı hedefler doğrultusunda.

“ŞOKLARI YÖNETME KAPASİTEMİZ İYİ”

Bizim şokları yönetme kapasitemiz iyi. Biz geçen sene rüştümüzü ispat ettik. Geçen seneki savaş bugünkü gibi etkili olmadı ama o da etkiliydi. Ticaret savaşları da ciddi etki yarattı, zirai don da ciddi etkiler yarattı. Geçen sene program bütün bu şoklara karşı rüştünü ispat etti.

Borsa İstanbul’da tedbir aldık, SPK tedbir aldı, Merkez Bankamız tedbir aldı. Mantığı neydi? Piyasamız sağlıklı işlesin. Senaryolara göre bizim çekmecemizde tepki fonksiyonu var. Şokları yönetme kapasitemiz iyi.

Biz savaşın başladığı günün ertesinde bütün ekipleri topladık, riskleri ve neler yapılması gerektiğini tartıştık. Şok olduğu zaman ani tepkiler geliyor, o tepkilerin yönetilmesi Türkiye’ye dışarıdan bakış açısını belirliyor. O yüzden önce piyasaların işleyişini önceliklendirdik.

"TÜRKİYE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE GÖRE DAHA İYİ PERFORMANS ORTAYA KOYDU"

Bu coğrafyadan çok uzakta olan borsalardaki düşüşlere oranla ülkemizdeki borsa çok daha dayanıklı çıktı. Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans ortaya koydu.

Savaşın olduğu bölgede olmamıza ve petrol ithalatçısı olmamıza rağmen etkileri sınırladıysak bu proaktif yaklaşımın sonucudur.

"EŞEL MOBİL OLMASA MAZOT 103 TL OLACAKTI"

 Öncelikle bizim uyguladığımız bir program var ve önemli kazanımlarımız var.

Eşel mobil sisteminin hizmete alınması da neyi önceliklendirdiğimizi gösteriyor.

Benzin ve mazot gibi yükselişleri sınırlandırdık. Eşel mobil sistemini ortaya koymasak mazot 103 TL benzin ise 78 TL olacaktı. Halbuki şuan 64 TL.

"REZERVLERDE SORUN YOK, REZERVLER GÜÇLÜ"

Yaklaşık 162 milyar dolarlık rezervimiz var. Rezerv yeterliliğinde geçmişten daha iyiyiz. Orada rezerv yeterliliğine yakınız. Rezervlerde şu anda bir sorun yok, rezervlerimiz güçlü. Swap hariç nette de artıdayız. Çok büyük ihtimalle geçmişte olduğu gibi Türkiye’den kaynaklı bir sorun olmadığı için Türkiye’nin makroekonomik temelleri sağlam olduğu için, bugün itibarıyla sağlıklı politikalar uygulandığı için fon akışı tersine çok hızlı dönüyor. Dün çok güçlü bir dönüş başladı.

Kriz öncesine göre rezervler 48.7 milyar dolar düşüş yaşandı. Bu rezerv düşüşünün yalnız 4’te 1’inden fazla altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Geçen seneye göre döviz talebi gerek yurt dışı yerleşikler açısından gerek firmalarımız açısından gerekse hanehalkı açısından daha mütevazı.

‘REZERVLERDEKİ DÜŞÜŞÜN YÜZDE 27’Sİ ALTIN FİYAT HAREKETİNDEN’

Altın fiyatı tabi rezervin üçte ikisinden fazlasını altında tuttuğumuz için aşağı yönlü hareketler olumsuz etkiliyor. Rezervlerdeki düşüşün %27’si altın fiyat hareketinden.